EU sluit deal met Tunesië: zoveelste voorbeeld van onverantwoord Europees migratiebeleid

Opnieuw een deal met een land dat het niet nauw neemt met mensenrechten

Migranten uit sub-Saharaanse landen zeggen dat ze achtergelaten zijn door de Tunesische autoriteiten in de woestijn. Zonder water en beschutting zitten ze in een onbewoond gebied nabij de Libische grensstad Al-Assah in juli 2023. Honderden migranten uit Sub-Sahara Afrika werden met geweld naar verlaten en vijandige gebieden gebracht aan de grens met Libië en Algerije na onrust begin juli in Sfax, de tweede grootste stad in Tunesië.

Op dit moment worden in Tunesië mensenrechten geschonden voor het oog van de wereld. President Kais Saied van Tunesië neemt het niet zo nauw met de mensenrechten. Sinds zijn machtsovername in 2021 vaardigde hij decreten uit die de vrijheid van meningsuiting inperken. Er is geen vrije rechtspraak. In 2021 ontbond Saied het parlement. En oppositieleden worden vastgezet en gecriminaliseerd. De aanvallen tegen Afrikaanse vluchtelingen in het land namen toe na de racistische opmerkingen van de president op 21 februari 2023. Saied zei dat de komst van Afrikaanse vluchtelingen naar Tunesië een ‘onnatuurlijke’ situatie was. Het zou een onderdeel vormen van een crimineel plan dat was ontworpen om ‘de demografische samenstelling te veranderen’ in ‘het zoveelste Afrikaanse land dat niet meer tot de Arabische en islamitische naties behoort’. Dit weekend werd een groep migranten achtergelaten in een woestijn in een stuk niemandsland tussen Tunesië en Libië, zonder eten, drinken, bescherming of hulp.

Dit alles weerhield de Europese leiders er niet van toch afspraken te maken met de Tunesische leider. Het is bovendien niet de eerste deal die Europese leiders afsloten. Ook in Turkije, waarmee een deal gesloten werd in 2016, en in Libië, waarmee en deal gesloten werd in 2017, vinden tot op heden mensenrechtenschendingen tegen migranten en vluchtelingen plaats.

Team Europa sluit deal en kijkt niet achterom

De Italiaanse premier Meloni, voorzitter van de Europese Commissie Von der Leyen en voormalig Nederlands premier Rutte lobbyen al sinds maart voor het akkoord met het Noord-Afrikaanse land. Zij riepen zichzelf uit tot ‘Team Europa’. Wat precies hun mandaat is, is onduidelijk en ook of en hoe ze gecontroleerd kunnen worden door het Europees Parlement.

Nu de deal eenmaal is gesloten, is het doel behaald en kijken de Europese leiders liever niet achterom. Dat het van tevoren al duidelijk is dat mensenrechten geschonden zullen worden, benoemt men gemakshalve niet.

Wie is juridische aansprakelijk?

Het is onduidelijk, wie er juridisch aansprakelijk is als er iets misgaat met de mensen die als vluchteling bescherming proberen te zoeken in Europa. Wat gebeurt er met de mensen die worden tegengehouden door de kustwacht? Hierover maakt Amnesty International zich grote zorgen. De recente beelden in de woestijn bij Libië hadden alarmbellen moeten doen afgaan. Maar nu worden mensenrechtenschendingen genormaliseerd.

Door de manier waarop Europa afspraken maakt met derde landen, worden gaten gemaakt in de rechtsbescherming van mensen op de vlucht. En dat is helaas niet voor het eerst. Dit is niet de eerste deal, die Europa sluit met de ogen gesloten voor mensenrechtenschendingen.

Hoe het zit met de verantwoordelijkheid voor mensen op de vlucht bij deze nieuwe deal, is wederom onduidelijk en dus een reden tot zorg.

Mensenrechten centraal

Er mag geen hiaat in de rechtsbescherming ontstaan waardoor landen hun verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid proberen te ontlopen. Ook nu weer laat Europa zien dat het ten allen kosten mensen wil tegenhouden om Europa te bereiken. Amnesty International wil dat de EU geen deals sluit met landen waarvan overduidelijk is dat men als financier bijdraagt tot de mensenrechten die er worden geschonden. Op deze manier worden mensenrechtenschendingen genormaliseerd. Europa zou mensenrechten voorop moeten stellen in elke afspraak over mensen op de vlucht.