Ook nieuwe lijst veilige herkomstlanden focust op ontraden asielzoekers
De regering publiceerde net, zoals elk jaar, haar lijst met ‘veilige herkomstlanden’. Voor asielzoekers uit deze landen verloopt de asielprocedure versneld en is de bewijslast zwaarder. In de nieuwe lijst wordt naast de oorspronkelijke landen nu ook Georgië toegevoegd.
En dat terwijl het Commissariaat-generaal voor de Vluchtelingen en de Staatlozen in De Standaard bevestigt dat dit land niet geheel veilig is. Vluchtelingenwerk Vlaanderen, onze Franstalige zusterorganisatie CIRÉ, ADDE, Ligue des droits de l’Homme, en Amnesty International blijven zich verzetten tegen zo’n lijst die uitdrukkelijk als doel de ontrading van asielzoekers heeft.
Op de nieuwe lijst vinden wij dezelfde landen als de voorbije jaren: Albanië, Bosnië-Herzegovina, Kosovo, Montenegro, Macedonië, Servië en India. Dit jaar besliste de regering daar Georgië aan toe te voegen, ondanks een negatief advies van het Commissariaat-generaal voor de Vluchtelingen en de Staatlozen.
Versnelde procedure en zwaardere bewijslast
België zet dus een stap verder in zijn beleid van ontrading van asielzoekers. De overheid gaat ervan uit dat mensen uit deze landen geen nood aan bescherming hebben. Hiermee geeft België hen een duidelijk signaal, met als doel hen te ontraden om in België asiel aan te vragen. Als zij dat toch doen, verloopt hun procedure versneld. Bovendien is de bewijslast voor deze asielzoekers veel zwaarder dan voor alle anderen: zij moeten namelijk het vermoeden weerleggen dat hun land veilig is voor hen.
Zijn veilige landen echt veilig?
Naast de procedurele vraagstukken, die geregeld worden op Europees niveau, is het begrip ‘veilig herkomstland’ op zich al problematisch. Het is onmogelijk om de veiligheid van een bepaald land op algemene wijze te evalueren. Sommige asielzoekers uit deze ‘veilige’ landen zijn slachtoffers van herhaalde discriminatie, vervolging en schending van hun mensenrechten. Bewijs daarvan is de situatie in Albanië. Het Commissariaat-generaal voor de Vluchtelingen en de Staatlozen erkent regelmatig nog heel wat mensen uit Albanië als vluchteling. De Raad van State heeft daarom al voor de vierde keer, de laatste keer op 23 juni 2016, de middenveldorganisaties die een beroep hadden ingediend tegen deze lijst gelijk gegeven. Volgens de Raad van State moest Albanië geschrapt worden uit de lijst. Toch zet de regering Albanië steeds opnieuw op de lijst.
Verder maken wij ons ernstige zorgen over het nieuwe land op de lijst. Op het grondgebied van Georgië liggen immers twee bevroren conflicten, in Abchazië en Zuid-Ossetië. Deze gebieden hebben zich onafhankelijk verklaard maar officieel maken zij nog deel uit van Georgië. De situatie is daar nu rustig, maar zou elk moment kunnen veranderen.
Geen enkele Europese veilige landenlijst is identiek
Ten slotte zijn er in Europa nog landen die een ‘veilige landenlijst’ hanteren maar geen enkele lijst is identiek aan een andere. Europese landen evalueren niet op dezelfde manier de veiligheid van dezelfde landen. Dit toont aan dat het opstellen van zo’n lijst niet alleen moeilijk of zelfs onmogelijk is, maar ook absurd en beïnvloedbaar is door politieke overwegingen die niets te maken hebben met de evaluatie van de nood aan bescherming van asielzoekers.
Europese Commissie wil Turkije ook op de lijst
Desondanks werkt de Europese Unie momenteel aan de wettelijke basis voor een gemeenschappelijk Europese lijst. In het voorstel van de Europese Commissie staan niet alleen de Balkanlanden op de lijst, zoals in België, maar ook een land als Turkije. Wij verzetten ons sterk tegen het opnemen van Turkije op zo’n lijst. Het Turkse regime schendt zeer regelmatig de rechten van journalisten, academici, magistraten en van zijn Koerdische inwoners. Het is ook geen veilig land voor migranten en vluchtelingen, zoals de EU ons wil laten geloven. Amnesty International heeft sinds vorig jaar, maar ook nog na de EU-Turkije deal, al meerdere malen de gedwongen terugkeer van Afghanen en Syriërs gedocumenteerd. De mensenrechten staan nog meer onder druk na de mislukte staatsgreep in Turkije: een mogelijke herinvoering van de doodstraf, duizenden magistraten en ambtenaren werden opgepakt, …
